کشت و صنعت فردوس
سال حماسه سیاسی وحماسه اقتصادی
چهارشنبه 25 اردیبهشت 1392


                         

تیره :Labiatae

نام انگلیسی: peppermint

نام لاتین: Mentha piperata

نام عربی : نعناع ،  لمام

انواع نعناع :

نعناع چمنی :Prunella  vulgaris ، نعناع سبز : Mentha spicata ، نعناع صحرایی : Mentha  piperita 

گونه    Mentha piperita که گیاهی هیبرید است، نتیجه تلفیق بین دو گونه Mentha aquatica و گونه Mentha viridis است.

مقدمه:

نعنا یا نعناع گیاهی است از تیره دو لپه ای های پیوسته گلبرگ که سردسته تیره نعناعیان می باشد. جز سبزی های خوراکی است. از محل گره های ساقه، ریشه هایی خارج می شوند که ساقه جدید را درست می کنند. بنابراین اگر شما فقط یک ساقه نعناع در باغچه خود بکارید، به زودی تمام باغچه شما پر از نعناع می شود. به همین دلیل در فارسی به آن هزارپا می گویند.

نعناع در تمدن های باستان، برای افزایش نشاط ذهن و فکر به دلیل بوی مطلوب آن به کار میرفت و درحقیقت کلمه  MINTبه معنی نعناع از اسم لاتین MENTE به معنی فکر است و در بین گیاهان، سمبل نیروبخش جاودانی است.

نعنایی که به عنوان سبزی خوردن مصرف می کنیم، با نعنایی که به صورت خودرو در کوه می روید متفاوت است. البته از نظر شکل ظاهری، بو، طعم و مزه تقریباً شبیه به هم هستند، ولی از نظر اثرات درمانی، نعنای کوهی قوی ترو مؤثرتر است.

نعناع از قدیم‌الایام به عنوان یگ گیاه معطر و اشتها آور و برای ناراحتی‌های دستگاه گوارش بکار رفته است. بقراط پدر علم طب از نعناع در نوشته‌های خود یاد کرده است. در قرون وسطی از نعناع در معالجه بیماریها و برای التیام زخمها و درمان درد گزیدگی زنبور و سگ هار استفاده می‌شد.

 نعناع تمام اسانس‌ها و خواص پونه را دارد؛ ولی برگ‌های نعناع کرک کم‌تر و بریدگی‌های کنار برگ‌های آن بیش‌تر از پونه و اسانس آن نیز ملایم‌تر است.

خصوصیات گیاهشناسی:

گیاهی است علفی ، پایا و دارای ساقه هائی بر دو نوع خزنده و ایستاده که از نوع اول آن در محل گره ها، دسته ای از ریشه های نابجا به درون زمین نفوذ کرده از سمت مقابل آن، یک شاخه قائم و برگ دار و کوچک خارج می شود.

ساقه ایستاده این گیاه چهار گوش وبه دلیل داشتن آنتوسیانین به رنگ قرمز مایل به بنفش یا مایل به ارغوانی است و در محل هر یک از گره های آن، دو برگ متقابل دیده می شود.

 برگهای آن متقابل ، بیضوی،نوک تیز، دندانه دار، کمی پوشیده از کرک به درازای 4 تا 7 سانتی متر و به عرض 2 تا 3 سانتی متر است ابعاد مذکور در شاخه های گلدار نیز همیشه کمتر از شاخه های عقیم می باشد.

گلهای آن در ماههای مرداد و شهریور ظاهر می گردند، رنگ گلی روشن یا کم و بیش ارغوانی مایل به بنفش دارند و به تعداد زیاد نیز در مجاورت یکدیگر به نحوی مجتمع می شوند که مجموعاً در قسمت انتهایی ساقه ها‏، به صورت سنبله هائی با شکل ظاهری بیضوی نوک تیز جلوه می کنند.

میوه آن کپسولی شکل کوچک است .


خواص درمانی :                                                              

نعناع از نظر طب قدیم ایران نسبتا گرم است. از نعناع اسانس، روغن و تنتور تهیه می كنند كه مصارف طبی مختلفی دارد.

   ضد تشنج و ضد سرفه است.

نعناع مسكن،‌ آرام بخش است.

برای بی خوابی، كم خوابی و ناراحتی های شبانه یك داروی موثر است.

نعناع برای درمان سرماخوردگی و آنفلوانزا مفید می باشد.

نعناع ناراحتی های عصبی را برطرف می كند.

برای تسكین درد دندان، نعناع را در دهان گذاشته و بجوید.

آشامیدن دم کرده نعناع و یا عصاره نعناع خونریزی سینه را قطع می كند.

برای از بین بردن سكسكه و دل به هم خوردگی و استفراغ، نعنا را با انار ترش بخورید.

تسکین آرتروز

نعناع معرق است، بنابراین تب را پایین می آورد.

استفاده های غذایی :

اسانس نعناع در صنایع غذایی ( شربت ،عرق نعناع و... ) ، بهداشتی (خمیر دندان ، نخ دندان،آبشویه دهان) و آرایشی ، شیرینی پزی ، نوشابه سازی و تولید ادویه مورد استفاده قرار می گیرد . نعناع فلفلی به دلیل خواص چاشنی با دیگر گیاهانی که برای تولید چای استفاده می شوند در ارتباط است . از اسانس نعناع فلفلی برای تهیه آب های معطر استفاده می شود . در اهواز کنار بسته های خرما شاخه ای از نعناع قرار می دهند که از کرم زدگی آن جلوگیری نماید . اسانس نعناع را در شیرینی پزی جهت ساخت و تهیه قرص نعناع به کار می برند که بسیار مطبوع است .

استفاده دارویی:

استفاده های دارویی در حال حاضر در ایران از اسانس نعناع در ساخت داروهای گیاهی زیر که در کشور ایران به ثبت رسیده است ، استفاده می شود . برای مثال قرص مکیدنی آلتادین (موارد مصرف : التهاب های مخاط گلو و دهان ) ، قرص های روکش دار آلیکوم ( موارد مصرف : پایین آورنده فشار و چربی خون ، ضد تصلب شرایین ، ضد نفخ ، اشتها آور ) ، قرص درگلیس ( موارد مصرف : درمان زخم معده و زخم اثنی عشر ، گاستریت و نفخ معده ) ، پودر کارامین ( موارد مصرف : اختلالهای هضم همراه نفخ ) ، شربت کاراوی میکسچر( موارد مصرف : دل درد نوزادان و اختلالات گوارشی در کودکان ) ، قرص مکیدنی ماسومنت ( موارد مصرف : التهاب گلو در سرماخوردگیها و سرفه ) ، قرص جویدنی مانت (موارد مصرف : اسپاسمهای دستگاه گوارش و به عنوان خوشبو کننده دهان( ، ژل منتاژل ( موارد مصرف : قارچ کچلی لای انگشتان پا و کشاله ران ، ضد خارش و سوزش ، گزیدگیها و سوختگیهای سطحی ).

موارد احتیاط:

 اسانس نعناع را نباید به مقدار زیاد به كودكان و نوزادان خوراند، زیرا روی حركات تنفسی  و قلب اثر می گذارد و ممكن است خطرناك باشد.

 اگر اسانس نعناع به مقدار زیاد مصرف شود، فشار خون را بالا برده و موجب حالت تهوع، استفراغ و درد معده می شود و حركات دودی معده را از بین می برد.

 نعناع با تمام فوایدی که دارد، اگر زیاد مصرف شود سیستم گوارشی را تحریك می كند.

 لذا اگر شما روزی دو تا سه فنجان دم کرده نعنا می نوشید، بهتر است بعد از دو هفته نوشیدن، چند روزی مصرف آن را قطع كرده و دوباره شروع كنید.

خاستگاه :

  گیاهان تیره نعناع طوری در کره زمین پراکنده شده اند که در اغلب نواحی یافت می شوند ، ولی بیشینه انتشار آنها در منطقه مدیترانه است

 دامنۀ انتشار :

 در ایران، در آذربایجان نزدیک تبریز و در بلوچستان به طور خودرو می‌روید. علاوه بر این در ارومیه، خوی، بابل، بابلسر و تنکابن می‌روید .

اندام داروئی:

قسمتهای هوائی گیاه شامل برگ و سرشاخه‌های گلدار به صورت تازه و برگ خشک شده است .

مواد متشکله :

  برگ ها و سرشاخه های گلدار دارای اسانس ، تانن، فلاونوئید ،استر و یک ماده تلخ هستند. اسانس نعناع فلفلی دارای بیش از 20 نوع ترکیب شیمیایی است که مهمترین آنها عبارتند از: منتول ، سینئول ، اوسمین ، کاریوفیلن ، پیپرتون ، ایزومنتول ، فیتول ، توکرفولها ، بتائین  ، منتوفوران، منتون ، پولگون و کارون و...

نعناع دارای ماده ای به نام منتول است که مقدار منتول در نعناع بسته به نوع آن از 35 تا 55 درصد تغییر می کند که البته اگر نعناع دیر برداشت شود، مقدار منتول آن تا حدود 30 درصد  کاهش می یابد .

برگ ها ۲ تا 2.7 درصد و گلها ۴ تا ۶ درصد اسانس دارند . ساقه ها معمولاً فاقد اسانس می باشند . به طور متوسط مقداراسانس در اندام های هوایی گیاه ۱ تا 1.5 درصد گزارش شده است

ترکیبات شیمایی :

  هر 100 گرم نعناع تازه 43 كالری انرژی، 4/86 گرم آب، 8/3 گرم پروتئین، 3/5 كربوهیدرات و 5/9 میلی‌گرم آهن و 210 میلی‌گرم كلسیم دارد.همچنین نعناع دارای ویتامین A وC ،B1، ،B2، B3 است .

نعناع خشك نسبت به نعناع تازه تفاوت دارد ، اسید‌فولیك و ویتامین C ویتامین B1، B2 و B3 در نعناع خشك از دست می‌رود ولی 100 گرم نعناع خشك نسبت به 100 گرم نعناع تازه ؛ سدیم، پتاسیم، گوگرد، منگنز و كلسیم بیشتری دارد.

سازگاری :

این گیاه در مناطقی که دارای زمستانهای ملایم ( حداقل دما 8 - درجه سانتیگراد ) و خاک با PHبین 8-5 باشد قابل کشت است . این گیاه زمستان را به صورت رکود به سرمی برد و در فصل بهـــار مجدداً رشد کرده و سرشاخه می دهد.

تناوب كاشت : 

نعناع فلفلی را با گیاهان وجینی و غلات كه دوره رشد رویش كوتاه دارند می توان كشت كرد.

استخراج اسانس :

اسانس نعناع از برگ وسرشاخه های گلدار آن توسط تقطیر با آب یا بخار آب استخراج می گردد . که دارای 50% تا 70% منتول می‌باشد.  اسانس در حالت تازه بی رنگ است و طعم تندی دارد ، ولی به مرور زمان رنگ زرد مایل به سبز پیدا می کند و طعم آن در صورت رقیق شدن مطبوع می گردد .در تهیه اسانس معمولاً گیاه دو ساله که حاوی اسانس بیشتری است مورد استفاده قرار می دهند .



نوع مطلب : نعناع، گیاهان دارویی، خواص گیاهان، کشاورزی، 
برچسب ها : گیاهان دارویی، نعناع،
لینک های مرتبط :
نظرات ()





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت



قالب میهن بلاگ تقویم جلالی


ابزار مذهبی وبلاگ
 
 
 
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic